آنان سرگزيت بستان و آن را در ميان مسلمانان بخش كن . نيز ايشان را در راه آباد داشتن زمين به كار گير ؛ چرا كه آنان ، به كار زمين داناتر و بر آن ، تواناترند . به سبب پيمان صلحى كه ميان تو و آنان انجام گرفته است و سرگزيتى كه به اندازهء توانشان از آنان مىستانى ، تو و مسلمانان همراه تو نمىتوانيد اين مردمان را در شمار دارايى مسلمانان قرار دهيد . خداوند ، اين مطلب را در كتاب خود براى ما و شما روشن ساخته است : « با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز بازپسين باور ندارند و حرام دانستهء خدا و پيامبرش را حرام نمىشمارند و به پذيرفتن دين حقّ و درست گردن نمىنهند ، كارزار كنيد تا با خردى و حقارت ، به پرداخت سرگزيت تن در دهند . ( 5 ) » ( 1 ) اگر از آنان سرگزيت بستانى ، ديگر هيچ گونه حقّى و راهى بر ايشان نخواهى داشت . آيا تو انديشيده‌اى كه اگر ما مردمان اين شهرها را در ميان مسلمانان بخش مىكرديم ، براى مسلمانانى كه پس از اين خواهند آمد ، چه مىماند ؟ سوگند به خدا كه آنان ، كسى را حتّى براى سخن گفتن نمىيافتند و از دسترنج كسى سودى نمىبردند . ولى اينان تا زنده‌اند ، مسلمانان از دسترنجشان برخوردارند ؛ و چون ما و ايشان بميريم ، فرزندانمان تا زنده‌اند ، از دسترنج فرزندان ايشان ، سود خواهند برد . بر اين پايه ، تا اسلام بر جاى است ، ايشان بردگان مسلمانان خواهند بود . پس براى ايشان سرگزيت معلوم كن و از اسير داشتن آنان دست بدار و مسلمانان را از ستم و آزار رساندن به ايشان و خوردن اموال آنان - جز از راه حلال ( در نسخهء ديگر : جز به حق ) - بازدار و در همهء موارد پيمان ، تعهدى را كه به آنان سپرده‌اى ، به كار بند . دربارهء بيرون بردن صليبها در روزهاى عيدشان ، براى يك روز در سال آن هم در بيرون شهر ، بىآنكه علمها و بيرقهايى بزرگ ( 6 ) با خود ببرند ، جلوگيرى مكن ؛ ولى نبايد صليبها در درون شهر و در ميان مسلمانان و مسجدهايشان ديده شوند . 1 . الفىء كلّ ما أخذ من الكفّار به غير قتال أو انجلاء أهلها و كان ذلك للنّبىّ خاصّة يضعه فى المذكورين فى هذه الآية و هو لمن قام مقامه من الأئمة : فىء هر مالى را گويند كه بىپيكار يا بدون كوچ دادن كافران و مردمان دار الحرب ، به دست آيد . آن ، ويژهء پيامبر و پيشوايان جانشين وى بوده است كه آن را دربارهء يادشدگان در اين آيه ، به كار مىبسته‌اند ( تبيان 9 / 564 ) . - م . 2 . « للفقراء المهاجرين » در اين آيه ، بدل از « ذى القربى » در آيهء پيشين است ( كشاف 4 / 503 ) . - م . 3 . پيامبر اسلام ( ص ) دارايى بنى نضير را كه فىء بود و به وى اختصاص داشت ، به دليل نياز مالى مهاجران ، به ايشان و دو تن ديگر از تهيدستان انصار داد ( تبيان 9 / 565 ) . - م . 4 . سورهء حشر / 7 - 9 . - م . 5 . سورهء توبه / 29 . براى توضيح بيشتر دربارهء مفهوم سه آيهء ياد شده بنگريد : ( تبيان 9 / 562 - 67 ، كشاف 4 / 502 - 505 ) . - م . 6 . بند ، جمع آن بنود : واژهء پارسى معرّب است به معناى بيرق بزرگ ( جواليقى ص 77 - 78 ) . - م .